In deze aflevering neem ik je mee in mijn persoonlijke zoektocht naar echte ontspanning: niet alleen even gas terugnemen, maar een diepe, veilige rust waarin je zenuwstelsel kan herstellen. Ik beschrijf vier lagen van ontspanning die ik bij mezelf herken: van het afronden van je dagelijkse to-do’s, over loskomen van het sociale appel van anderen, tot het kalmeren van je mentale overdrive en dopamine-gedreven prikkelhonger. Tot slot zakken we naar de diepste laag: de fundamentele ontspanning die ontstaat wanneer je voelt “ik ben nu al oké”. Ik deel concrete momenten en rituelen die mij helpen—zoals tijdloos blokken inbouwen, zachte invulling zonder extra prikkels, natuur en stilte—en waarom deze lagen elkaar beïnvloeden en versterken.
We verkennen hoe je bewust ruimte kan maken voor herstel op elk niveau—fysiek, mentaal en sociaal—en hoe die diepe bedding van veiligheid het dagelijks leven lichter maakt. Voel je uitgenodigd om te experimenteren met kleine rustankers, te oefenen in het niet opvullen van leegte en te kiezen voor omgevingen die je helpen zakken in stilte en vertrouwen.
Wil je je daarin ondersteund voelen en in een veilige bedding écht rust vinden? Schrijf je dan in voor STIL - een dag vol bijzondere rust, een tijdloos gevoel in een voedende omgeving.
Alle info en jouw plekje staan klaar op www.jolienlegrand.be/stil
Ik wil het in deze aflevering heel graag hebben over ontspanning. Dat is een heel eenvoudig woord maar ik geloof dat heel veel mensen vandaag het super moeilijk vinden om daar te geraken, om te voelen dat ze veilig zijn. Dat hun zenuwstelsel zich veilig voelt. Dat ze kunnen rusten, dat ze kunnen gas terug nemen en dat ze daar ook echt een soort vervulling in kunnen vinden. Dat is waar ik geloof dat ontspanning is. Ik geloof ook dat dat heel belangrijk is. Het leven is niet een lassic dat altijd gespannen kan staan. Die ontspanning is af en toe nodig. Dat is waar ons lichaam zijn herstelfuncties kan doen. Waar al onze hormonenhuishouding terug op orde wordt gebracht. Waar dingen verwerkt kunnen worden, verteerd kunnen worden. Niet alleen op fysiek niveau maar ook op mentaal niveau, ook op sociaal niveau. Soms heb je gewoon even ruimte nodig om uit de spanning terug te trekken en helemaal in ontspanning te gaan, om ruimte te voelen.
Wij leven vandaag, en ik zeg dat regelmatig, in een omgeving waar ons zenuwstelsel eigenlijk voortdurend onder hoogspanning staat. Maar ook ons brein zit vol met gedachten en is heel vaak in overdrive. 2 hormonen spelen daar een heel grote rol in. Dopamine is een stofje uit ons beloningssysteem dat eigenlijk maakt dat we heel hongerig worden naar telkens meer, telkens nieuw, meer consumeren, meer in ons opnemen. Dat consumeren gaat niet alleen over nieuwe dingen kopen wanneer er hele grote kortingsacties zijn maar ook over inhoud tot ons nemen, begeleiding opzoeken, nieuwe coachingprogramma's.
Ik weet weet dat ik dat misschien tegen aan een eigen winkel spreek maar ik denk dat dat heel belangrijk is om te voelen je hebt niet altijd iets nieuw nodig. Soms heb je ook net nodig om te ontspannen, om achterover te leunen en om dat wat integratietijd te geven. En het andere stukje is cortisol, dat is ons stresshormoon. Dat maakt dat we in een staat van spanning zitten. Dat we in een staat van spanning leven waar heel veel angstgevoel ook in zit. Het gevoel ik kan niet stoppen met de haasten want wat gaat er dan gebeuren? Wat gaat er allemaal op de grond vallen als ik stop me voortdurend in die haast te leven? Ik ben eens gaan kijken voor mezelf naar die ontspanning. Hoe ziet dat er voor mij uit? En ik kwam er eigenlijk op uit dat dat op verschillende laagjes zit. Dat het niet altijd gaat over complete ontspanning, helemaal in de diepte, maar dat er verschillende lagen zijn van ontspanning waarin dat je soms al ontspanning kunt vinden op hele kleine momenten waar je anders misschien blijft vastzitten in het idee ik kan mij nooit ontspannen Maar waarin het ook wel goed is om te voelen, geraak ik ooit tot op dat diepste niveau van ontspanning.
Want dat is een laag waar we vaak niet zoveel contact meer mee hebben. Waarvan ik zelf ook voel dat dat heel veel bewuste keuze vraagt om die laag van ontspanning, die diepte van ontspanning ingebouwd te krijgen of daar echt ruimte voor te maken in mijn leven. Dus ik heb 4 laagjes die ik zelf heel hard herken. En het eerste laagje gaat over wanneer de dagelijkse race stopt. Als het gaat over momenten of manieren waarop die ontspanning terug een plek kan krijgen, dan is voor mij het moment dat mijn to-do lijstje af is. Ik ben er al beter in geworden om to-do lijstjes te maken die ook effectief af geraken.
Het moment dat dat is afgeraakt in de avond of wanneer ik merk alles wat vandaag moest tussen aanhalingstekens is afgewerkt. Dat is een eerste level van ontspanning voor mij. Zo het gevoel van hé, deze dag is geweest wat hij moest zijn. Nu moet er niet nog meer zijn. Ik merk dat dat moment, als dat moment verdwijnt, dus dat ik des avonds nog blijf doorwerken, dat ik de hele tijd blijf aanstaan, dat ik des avonds geen enkel moment meer neem om voor mezelf rustig in de zetel te zitten. Dat is voor mij een signaal dat dat eerste laagje van ontspanning verdwenen is. Dat is voor mij een signaal om dat ook echt terug te gaan inbouwen. Voor mij zit dat er bijvoorbeeld in om tussendoor even een moment te nemen om te gaan zitten met een tas koffie.
Om die hele kleine ruimte dat je voelt van hé hé, ik mag even nu zitten. Ik mag even een blokje tijd nemen waarin niks moet om dat terug in te bouwen. Dat is een regelmatig momentje doorheen de dag of op het einde van elke dag waarin de rek van een elastiek kan. Waarin je voelt oké ik kan nu even rust toelaten in mijn systeem. Een tweede laagje dat dan vaak de kop opsteekt en dat ga je in meer laagjes zien en wanneer dat eerste laagje ontspannen is dan is er voor mij een tweede laagje dat vaak boven komt drijven en dat is het appel van anderen. Vaak zijn we heel reactief op wat anderen nodig hebben of wat wij denken dat anderen nodig hebben.
Ik heb er al een andere aflevering over opgenomen, over dat reactief leerleven. Maar als je voortdurend in een staat van alertheid leeft, voortdurend gericht op wat er buiten je gebeurt, uw aandacht en uw energie buiten je gericht om te checken heeft er iemand iets nodig, moet ik daar nog op reageren, moet ik nog een nood invullen dan komt uw zenuwstelsel ook niet tot rust. Dan ga je heel erg blijven invullen, blijven aandachtig zijn. Zelfs wanneer je niet opstaat om nog iets te halen voor iemand anders blijf je toch heel de tijd gericht op wat er buiten uzelf nodig is. Dat is voor mij ook weer iets wat ik merk bijvoorbeeld in schoolvakanties en wanneer onze kindjes thuis zijn dat ik sneller terug in die modus geraak waarin dat die ontspanning er niet meer vanzelf is. Dat ik daar veel bewuster ruimte voor moet maken. En wanneer onze kindjes veel thuis zijn en die zijn met 3 en die zijn intens, dus die zijn heel aanwezig Dat ik dan makkelijk in de staat verzeild geraakt waar ik heel de tijd alert ben op wat zij zouden kunnen nodig hebben.
Dat maakt ook dat ik verlaat wat ik zelf zou kunnen nodig hebben. Dat ik die ruimte er laat overschieten en dat ik dus daar ook niet meer in ontspanning ga. Wat voor mij daarin heel erg helpt is dat ik op dit moment een job voor mezelf heb uitgewerkt waarin ik best wel veel tijd alleen kan doorbrengen. Waarin ik doorheen de week gewoon wel wat blokken tijd heb waarin ik niet per se in contact ben met andere mensen en dus ook daarin ontspannen kan voelen wat er bij mij nodig is waarin ik niet gericht moet zijn op dat sociale appèl van anderen. Maar dus in schoolvakanties is dat iets wat ik zeker merk dat we onder druk komt te staan. Dus daar kun je ook eens voelen hoe is dat voor u?
Kun jij ooit ontspannen ten aanzien van het appel dat andere mensen zouden kunnen doen op u? Ook wanneer dat zij niet actief appel doen, kan je ontspannen op momenten dat jij heel reactief en alert zijn voor de eventuele mode van iemand anders. Wanneer ik mij daarin kan ontspannen, dat is een bepaalde berusting. Ik merk dat dat ook makkelijker gaat nu onze kindjes groter zijn maar ook door hele andere processen te gaan. Dat ik bijvoorbeeld wanneer we met heel onze familie samen zijn of met een grotere groep mensen dat ik niet meer degene hoef te zijn die heel een tijd ieders noden in het oog heeft en dan zou gaan invullen.
Wanneer ik daarin kan ontspannen dan voel ik dat er vaak weer een ander laagje boven komt waarin ik dan weer moeilijk kan ontspannen. En dat is een laagje dat heel erg gelinkt is aan die dopamine En dat gaat over mentalote. En niet alleen over dingen organiseren, taakjes die nog moeten, cadeautjes die nog moeten gekocht worden. Maar dat gaat eigenlijk over die mentale arbeid. Over een onrechtstreeks appel. Dingen die zogezegd nog op de plank liggen maar vaak zijn dat ook gewoon gedachten. Gedachten die blijven malen over dingen in het verleden, dingen in de toekomst en als je een heel actief brein hebt dan zullen dat wel herkennen. Dat op het moment dat er leegte komt of ontspanning komt ten aanzien van anderen dat je brein eigenlijk gaat opvullen met andere dingen. Dat je brein zichzelf eigenlijk opnieuw gaat vullen met prikkels of op zoek gaat naar andere prikkels buiten uzelf.
Gaan opvullen met je gsm bijvoorbeeld, veel scrollen op sociale media WhatsApp groepjes aflopen, nieuwssites, ieder zijn copingstrategie. Maar dat is een laag waarop ik merk als ik daarin als ik in die andere 2 lagen, die bovenste 2 lagen ontspanning kan vinden dat mijn brein heel vaak daar weer op zoek gaat naar invulling en naar opvulling eigenlijk. Wat voor mij daar heel erg in helpt is om blokjes tijd te nemen of te creëren waar tijdloosheid in zit en die ook een soort zachte invulling hebben. Dat ik ruimte kan creëren voor mezelf waarin ontspanning zit op die eerste 2 lagen maar ook mijn brein en mijn zenuwstelsel de geruststelling geeft dat dat niet moet opgevuld worden met andere dingen. Dat kan gaan over een half uurtje wandelen met muziek in mijn oren of gewoon met de expliciete opdracht aan mezelf om rond te kijken om ook merkzaam te zijn.
Dat kan gaan over even ruimte nemen voor wat yoga oefeningen. Buiten zijn helpt voor mij heel erg daarin. Een zachte invulling gaat voor mij op dit moment meestal over geen nieuwe inhoud. Geen nieuwe prikkels die ook weer verwerkt moeten worden. Een boek lezen kan nog wel maar podcasts luisteren of nieuwe dingen leren, zeker non-fictie, probeer ik dan te vermijden omdat dat ook weer nieuwe dingen zijn die moeten verwerkt worden en die vaak ook bijdragen aan gedachten als daar moet ik nog iets mee of aan dat doe ik nog niet goed genoeg of dan moet ik nog veranderen naar mezelf. Dus ik probeer echt die zachte invulling ruimte te geven in een tijdsvak waarin ik ook niks anders moet. Zodat ik ook in die tijd kan ontspannen. Dat ik niet altijd op de klok moet kijken of elke halve minuut moet checken, moet ik nog niet vertrekken.
Maar zodat die ruimte er echt is zodat ik ook daarin echt kan ontspannen. Bij mezelf merk ik dat die laag van ontspanning moeilijk bereikbaar is wanneer ik bijvoorbeeld veel non-fictie lees en niet meer aan fictie toe kom. Lezen is iets wat ik heel vaak doe, wat ik heel regelmatig doe en op het moment dat ik niet meer de rust vind om mij aan een fictieverhaal over te leveren dat is voor mij een signaal dat daar weer ruimte voor moet komen en dat ik ook op die laag weer mag gaan zoeken naar ontspanning naar een soort tijdloosheid zonder dat dat verveling is. Zonder dat het zo leeg is dat mijn brein dat weer gaat opvullen met andere dingen. Dat zijn de eerste 3 lagen van ontspanning van bovenaf gezien. Ik denk dat als ik van aan de oppervlakte vertrek zijn dat de laagjes die ik tegenkom. Maar er is een heel diepe laag van ontspanning die ik nu als vierde noem maar die voor mij misschien wel echt het fundament is.
Dat gaat over een ingebakken onveiligheid in onszelf. Een ontspanning van bij uzelf zijn die voor heel veel mensen moeilijk bereikbaar is. Die ook voor mij niet altijd evident is. Maar ik voel dat daar heel veel in bewogen is de afgelopen jaren. Maar hij is de de spanning die zit in het oordeel over jezelf. In uw zelfbeeld en zelf waar je je voelt en de ontspanning die je kunt voelen wanneer wanneer je echt kunt zakken in het besef ik ben oké, ik ben nu al oké. Ik kan ook van alles anders gaan doen en ik kan leren op een andere manier met het leven om te gaan. Maar ik ben nu al oké. Dat besef dat geeft een ontspanning op een hele diepe laag. Dat geeft een veiligheid die bedding kan zijn voor al die andere lagen.
Tegelijk geloof ik dat het heel moeilijk is om daar beweging in te brengen om te zakken in dat besef wanneer er nog heel veel spanning zit op die andere lagen die daar bovenop gebouwd worden. Wat mij daarin heel erg helpt is echt gewoon weg zijn. Echt eruit, uit het dagelijks leven, uit het dagelijkse het dagelijkse ritme dagelijkse taken en rollen die je hele tijd zit in te vullen maar echt eruit in functie van mezelf. Dat kan echt gaan over 1 of 2 uur een sessie ergens volgen maar dat kan ook gaan over een hele dag of puur voor mezelf een opleiding volgen en 2 dagen van huis zijn.
Maar echt in functie van mezelf en de rust gaan zakken. Mezelf laten dragen soms door anderen en soms door mezelf. Met begeleiding is het soms makkelijker om die bedding te vinden om die veiligheid in uzelf toe te laten omdat je daarin dan niet alleen maar afhankelijk bent van uzelf. Maar ik kan ook voor mezelf bewust die beweging maken. Om bewust te gaan voelen en mij helemaal onder te dompelen in het gevoel ik ben oké. Nu al, ik hoef niet te veranderen, ik hoef niet beter te worden, ik hoef niet sterker te worden. Ik mag gewoon zijn wie ik ben.
En mij omringen met die zachtheid, dat geeft ontspanning op een hele diepe laag die het ook veel makkelijker en veel toegankelijker maakt om op die andere lagen te ontspannen. Wanneer je een diepgeworteld geloof hebt dat je niet oké bent, dat er van alles aan je moet veranderen, dan is het veel lastiger om na je to do lijstje te voelen ik ben klaar, fijn of om niet te reageren op het appel van anderen omdat jij voelt ik ben niet altijd diegene die dat moet zijn. Dus die andere laagjes zijn allemaal met elkaar verbonden. Die vierde laag is de lastigste om bij te komen.
Maar tegelijk de meest fundamentele om ontspanning op al die lagen te dragen. En dat is wat ik voor mezelf regelmatig doe, regelmatig wil doen. En dat is ook de reden waarom ik de stiltedagen heb georganiseerd. Vorige winter voor de eerste keer maar ook deze winter doe ik 2 keer een stiltedag om echt tot op dat diepste niveau van ontspanning te gaan. Dat is heel mooi afgestemd ook met de energie van de winter om terug te trekken, om de wereld even klein te maken en helemaal jezelf terug te gaan voelen. Maar ook om echt los te komen van al die laagjes van het dagelijkse ritme en de snelheid en de haast en de vulling die daarin zit en het appel van anderen of het appel van uw eigen brein soms. En echt te gaan naar die herinnering van uw eigen lichaam.
Die herinnering aan veiligheid, aan gedragenheid, aan een hele diepe ontspanning die we in ons dagelijkse leven niet zomaar tegenkomen. Waar we echt een beweging naartoe te maken hebben. Die ontspanning is op zich niet iets dat je in groep kunt doen. Dat is niet iets dat je gedeeld kunt maken. Dat is echt een beweging die jij persoonlijk te maken hebt. Het feit dat er andere mensen ook aanwezig zijn, dat ik daar aanwezig ben, maakt wel dat er bedding is. We zijn als mensen gewaaierd om veiligheid te vinden bij anderen veiligheid bij mensen die oordeelloos aanwezig zijn die deel uitmaken van onze bedding, van onze stam.
En dat maakt ook dat je voor jezelf in je eigen beweging makkelijker gaat kunnen zakken naar die ontspanning, naar die echte veiligheid in uzelf op die verschillende lagen. Dus dat is wat ik met de stilte dagen heel graag wil doen. Een voedende omgeving creëren. Een hele dag om echt een tijdloos vak te hebben waarin je die beweging voor jezelf kan maken. Waarin dat je stelselmatig kan zakken in die stilte, in die ontspanning. En je hele lichaam echt kan laten herinneren dit is ontspanning. Dit is op welke manier de rek eraf kan. Ik hoef niet altijd gespannen te staan. Ik hoef niet altijd in overleefmodus te staan. Maar ik kan ook echt tot aan een fundamentele ontspanning geraken.
De impact daarvan in uw dagelijks leven is enorm. Je kunt veel makkelijker meestromen met het leven. Je kunt veel makkelijker bewegen doorheen lastige dingen wanneer je ook die ontspanning in jezelf kunt vinden zonder dat je voortdurend op die andere laagjes van spanning blijft zitten. Het is een hele grote uitnodiging om die ontspanning op te zoeken voor uzelf en als je voelt dat dat moeilijk is dat je dat moeilijk kunt vinden dan ben je ontzettend welkom op stil. De informatie daarover zet ik heel graag in de shownotes dus wie weet hou ik wel een plekje voor jou vrij.
Wat is ontspanning en waarom is het essentieel?
Onze tijd: zenuwstelsel onder spanning en overdrive
Dopamine en cortisol: honger naar meer en stressmodus
Vier lagen van ontspanning: introductie
Laag 1: de dagelijkse race stopt en to-do’s ronden af
Laag 2: het sociaal appel en reactief leven
Laag 3: mental load, prikkels en zachte invulling
Laag 4: diepe veiligheid en jezelf oké vinden
Stilte en bedding: persoonlijke beweging naar diepte
Impact in het dagelijks leven en afronding